W dniach 1–3 lipca 2026 r. odbył się trzydniowy wyjazd studyjny „W kręgu ziół – edukacja, praktyka, inspiracja”, zorganizowany przez Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Lubaniu. W przedsięwzięciu uczestniczyło 30 osób, zainteresowanych zielarstwem, fitoterapią oraz praktycznym wykorzystaniem roślin zielarskich w życiu codziennym i działalności pozarolniczej.
Głównym celem operacji było rozwijanie praktycznych umiejętności i wiedzy uczestników w zakresie zielarstwa – od rozpoznawania i prawidłowego pozyskiwania surowców zielarskich, poprzez ich przetwarzanie na produkty spożywcze i kosmetyczne, aż po poznanie możliwości wykorzystania zielarstwa jako kierunku dywersyfikacji działalności rolniczej i pozarolniczej. Program wyjazdu obejmował prezentację dobrych praktyk gospodarstw zielarskich, promocję zdrowego stylu życia oraz przekazanie wiedzy z zakresu fitoterapii, naturalnych metod wspierania zdrowia i praktycznych sposobów wykorzystania ziół w codziennym życiu.
Dzień pierwszy – edukacja, od rozpoznawania roślin do tradycji zielarskich
Pierwszy dzień rozpoczął się warsztatami w gospodarstwie Farma Hani w Nowej Karczmie – miejscu, w którym pasja do ziół łączy się z edukacją i praktyką. Uczestników powitała właścicielka gospodarstwa Hanna Smuczyńska, która opowiedziała o działalności farmy oraz znaczeniu roślin zielarskich w gospodarstwie.
Część edukacyjną poprowadziła Dominika Dudzic – zielarka, fitoterapeutka i edukatorka ekologiczna, realizująca projekt „Iskra Mocy”. Podczas zajęć terenowych uczestnicy uczyli się rozpoznawania lokalnych gatunków roślin zielarskich, poznawali ich cechy diagnostyczne, właściwości lecznicze, okresy zbioru oraz zasady zrównoważonego pozyskiwania surowca zielarskiego. Była to cenna lekcja botaniki terenowej oraz praktycznego zielarstwa.
Następnie odbyły się warsztaty prowadzone przez Hannę Smuczyńską. Każdy z uczestników własnoręcznie wykonał tradycyjny wianek z przywrotnika, poznając symbolikę tej wyjątkowej rośliny oraz jej zastosowanie w kulturze ludowej i zielarstwie.
Kolejnym punktem programu były warsztaty przygotowania aromatycznych soli do kąpieli na bazie ziół, prowadzone przez eko-ogrodniczkę Alinę Zając. Uczestnicy poznali właściwości roślin wykorzystywanych w kosmetyce naturalnej, zasady komponowania mieszanek oraz rolę ziół w pielęgnacji skóry.
Po wizycie w Nowej Karczmie uczestnicy udali się do województwa warmińsko – mazurskiego, gdzie odwiedzili Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie. Grupa zwiedziła wystawę „Z ludowego zielnika. Rośliny w kuchni, medycynie i wierzeniach Warmii i Mazur”. Ekspozycja w interesujący sposób ukazywała wielowiekową tradycję wykorzystywania roślin w życiu codziennym mieszkańców regionu – zarówno w celach kulinarnych i leczniczych, jak i obrzędowych. Wystawa pozwoliła uczestnikom lepiej zrozumieć znaczenie zielarstwa w kulturze ludowej oraz bogactwo lokalnego dziedzictwa etnobotanicznego.
Dzień drugi – zielarstwo w teorii i praktyce
Drugi dzień wyjazdu upłynął pod znakiem profesjonalnej edukacji zielarskiej w Herbarium Instytutu Zielarstwa Polskiego i Terapii Naturalnych w Biesowie.
Zajęcia poprowadził dr Grzegorz Fiedorowicz, dyrektor naukowy Instytutu, który w niezwykle przystępny i inspirujący sposób przekazał uczestnikom specjalistyczną wiedzę z zakresu fitoterapii, zielarstwa oraz przetwórstwa roślin leczniczych.
Program rozpoczął edukacyjny spacer po Herbinarium, podczas którego uczestnicy doskonalili umiejętność rozpoznawania gatunków roślin leczniczych i aromatycznych, poznawali ich składniki aktywne, właściwości biologiczne, kierunki działania oraz zasady właściwego zbioru i suszenia surowców zielarskich.
Następnie odbyły się warsztaty praktyczne, podczas których przygotowano naturalne produkty zielarskie. Uczestnicy samodzielnie wykonali aromatyczne sole do kąpieli ze świeżych ziół i kwiatów. Przygotowali również aromatyczny olej ziołowy, stanowiący doskonały dodatek kulinarny, oraz poznali proces sporządzania naturalnych octów ziołowych. Szczególną uwagę poświęcono prawidłowym metodom ekstrakcji substancji czynnych z roślin, zasadom maceracji oraz zachowaniu najwyższej jakości surowców zielarskich.
Były to niezwykle wartościowe zajęcia, które łączyły wiedzę naukową z praktyką. Uczestnicy zdobyli wiele cennych informacji oraz inspiracji do samodzielnego wykorzystywania ziół zarówno w gospodarstwie domowym, jak i w działalności zawodowej.
Dzień trzeci – zielarskie inspiracje z Ziołowego Zakątka
Ostatni dzień wyjazdu uczestnicy spędzili w Ziołowym Zakątku w Korycinach na Podlasiu – jednym z najbardziej rozpoznawalnych ośrodków zielarskich w Polsce. Sercem tego wyjątkowego miejsca jest Podlaski Ogród Botaniczny, uznawany za największy ogród ziołowy w Polsce. Kompleks obejmuje również skansen tradycyjnej architektury wiejskiej, centrum edukacyjne, gospodarstwo ekologiczne oraz bazę agroturystyczną. To miejsce od lat promuje wiedzę o roślinach leczniczych, zachowanie bioróżnorodności oraz wykorzystanie naturalnych zasobów w edukacji, turystyce i rozwoju obszarów wiejskich.
Podczas spaceru po ogrodzie uczestnicy poznawali liczne gatunki roślin leczniczych i przyprawowych, uczyli się ich rozpoznawania oraz dowiadywali się o ich właściwościach prozdrowotnych, zastosowaniu w fitoterapii, kosmetologii oraz kuchni.
Warsztaty praktyczne pozwoliły zdobyć kolejne cenne umiejętności. Uczestnicy komponowali autorskie mieszanki herbat ziołowych, poznając zasady właściwego łączenia surowców zielarskich pod względem działania i walorów smakowo-zapachowych. Następnie przygotowywali naturalne peelingi do ciała na bazie olejów ziołowych, olejków eterycznych oraz sproszkowanych ziół, poznając jednocześnie zasady tworzenia ekologicznych kosmetyków pielęgnacyjnych.
Edukacja, praktyka i inspiracja
Wyjazd studyjny „W kręgu ziół – edukacja, praktyka, inspiracja” okazał się niezwykle wartościowym doświadczeniem edukacyjnym. Bogaty program pozwolił połączyć wiedzę teoretyczną z praktycznymi warsztatami prowadzonymi przez doświadczonych zielarzy, fitoterapeutów i specjalistów z zakresu botaniki oraz terapii naturalnych.
Uczestnicy zdobyli nowe umiejętności dotyczące rozpoznawania roślin zielarskich, ich bezpiecznego pozyskiwania, przetwarzania oraz wykorzystywania w produkcji żywności, kosmetyków i preparatów wspierających zdrowie. Poznali również możliwości wykorzystania zielarstwa jako dodatkowego kierunku rozwoju działalności rolniczej i pozarolniczej.
Wszyscy zgodnie podkreślali, że był to wyjątkowo inspirujący wyjazd, który dostarczył ogromnej dawki praktycznej wiedzy, motywacji oraz nowych pomysłów. Zdobyte doświadczenia z pewnością będą wykorzystywane zarówno w życiu codziennym, jak i w działalności zawodowej, przyczyniając się do popularyzacji zielarstwa, naturalnych metod dbania o zdrowie oraz świadomego korzystania z bogactwa rodzimej flory.
Operacja „W kręgu ziół – edukacja, praktyka, inspiracja” dofinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. Operacja realizowana przez Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Lubaniu. Instytucja Zarządzająca Planem Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 – Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Opracowała:
Katarzyna Mazurkiewicz
Marta Łukowicz