Włoskie inspiracje dla polskiego rolnictwa – współpraca, wiedza i innowacje. Relacja z wyjazdu studyjnego „Doradztwo rolnicze i grupy EPI elementem rozwoju nowoczesnego rolnictwa”.
W dniach 25–29 maja 2026 r. Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Lubaniu zrealizował wyjazd studyjny do regionu Apulia we Włoszech w ramach operacji „Doradztwo rolnicze i grupy EPI elementem rozwoju nowoczesnego rolnictwa”. Celem wyjazdu była wymiana doświadczeń między grupami EPI, rolnikami, przedsiębiorcami, ośrodkami badawczymi oraz doradztwem rolniczym w celu budowania platformy współpracy dla realizacji projektów innowacyjnych i lepszego wykorzystania rozwiązań wspierających rolnictwo w praktyce. Operacja miała umożliwić uczestnikom zapoznane się z praktycznymi przykładami współpracy grup operacyjnych EPI oraz doradztwem rolniczym, co pozwoliło na wymianę doświadczeń w obszarze wdrażania innowacji w rolnictwie.
Grupę docelową wyjazdu tworzyli rolnicy, brokerzy innowacji, doradcy rolniczy, przedstawiciele grup operacyjnych EPI, mieszkańcy obszarów wiejskich, naukowcy oraz przedsiębiorcy.
System doradztwa rolniczego i rola EPI we Włoszech
Pierwszy dzień wizyty w Apulii rozpoczął się od wykładu przedstawiciela Uniwersytetu w Bari, podczas którego omówiono zasady funkcjonowania systemu AKIS na terenie Apulii i całych Włoch. Przedstawiono zasady funkcjonowania grup operacyjnych na przykładzie włoskiego wzorca. Szczególną uwagę poświęcono współpracy między rolnikami, naukowcami oraz jednostkami doradztwa rolniczego, które wspólnie realizują projekty nastawione na zwiększenie efektywności i zrównoważenia produkcji rolnej. Przedstawiono również możliwości wykorzystania funduszy Unii Europejskiej wspierających rozwój gospodarstw rolnych. Spotkanie stanowiło doskonałe wprowadzenie do kolejnych wizyt merytorycznych i pozwoliło lepiej zrozumieć mechanizmy funkcjonowania włoskiego rolnictwa.
Cooperativa I Tre Campanili – siła współpracy producentów
Drugi dzień rozpoczął się od wizyty w Cooperativa I Tre Campanili w Andrii. Uczestnicy wyjazdu zapoznali się z działalnością spółdzielni zrzeszającej producentów rolnych oraz poznali korzyści wynikające ze wspólnego działania na rynku.
Spółdzielnia I Tre Campanili działa od 1957 roku i powstała z inicjatywy lokalnych producentów oliwek. Obecnie zrzesza około 250 plantatorów, którzy wspólnie produkują wysokiej jakości oliwę z oliwek extra vergine. Specjalizuje się przede wszystkim w przetwarzaniu oliwek odmiany Coratina, charakterystycznej dla północnej Apulii.
Spółdzielnia łączy wieloletnią tradycję uprawy oliwek z nowoczesnymi metodami przetwarzania i kontroli jakości. Oliwki są tłoczone na zimno w krótkim czasie od zbioru, co pozwala zachować wysokie walory smakowe i zdrowotne produktu. Firma prowadzi działalność w oparciu o zasady współpracy, zrównoważonego rozwoju oraz poszanowania środowiska naturalnego.
I Tre Campanili jest przykładem skutecznie funkcjonującej spółdzielni rolniczej, która dzięki współpracy producentów, inwestycjom w jakość, korzystaniu ze środków unijnych oraz promocji regionalnych produktów przyczynia się do rozwoju lokalnego rolnictwa i gospodarki obszarów wiejskich.
Podczas spotkania przedstawiciele organizacji omówili zasady funkcjonowania spółdzielni, proces organizacji produkcji, wspólnego planowania działań handlowych oraz budowania silnej pozycji rynkowej producentów. Dużo uwagi poświęcono zagadnieniom związanym z wdrażaniem nowych technologii i optymalizacją kosztów produkcji. Podczas wizyty przeprowadzono degustację oliwy, wytwarzanej z produktów dostarczanych przez lokalnych rolników.
Cooperativa Crifo – tradycja i nowoczesność w sektorze winiarskim
Kolejnym punktem programu była wizyta w Cooperativa Crifo w Ruvo di Puglia. Cooperativa Crifo to jedna z największych i najbardziej rozpoznawalnych spółdzielni winiarskich w regionie Apulia. Powstała w 1960 roku z inicjatywy lokalnych producentów winogron, którzy postawili na współpracę w celu podniesienia jakości produkcji i zwiększenia konkurencyjności swoich gospodarstw. Obecnie zrzesza ponad tysiąc plantatorów uprawiających winorośl na obszarze około 1 500 hektarów.
Spółdzielnia specjalizuje się w produkcji win z lokalnych odmian winorośli, takich jak Nero di Troia, Bombino Bianco czy Montepulciano. Łączy wielowiekowe tradycje winiarskie regionu z nowoczesnymi technologiami produkcji, dbając o wysoką jakość, identyfikowalność produktów oraz zrównoważony rozwój. Dzięki inwestycjom w innowacje, promocję i eksport, Cooperativa Crifo skutecznie buduje pozycję włoskiego winiarstwa na rynkach międzynarodowych, stanowiąc przykład efektywnej współpracy producentów w ramach spółdzielczości rolniczej. Jest to przykład dobrze funkcjonującej organizacji producentów działającej w branży winiarskiej, która skutecznie łączy wieloletnią tradycję z nowoczesnymi metodami zarządzania.
Podczas wizyty uczestnicy mieli możliwość zapoznania się z procesem produkcji wina w Cooperativa Crifo. Zwiedzili nowoczesny zakład przetwórczy oraz linię produkcyjną, obserwując kolejne etapy przetwarzania winogron, fermentacji, przechowywania i rozlewu wina. Wizyta pozwoliła na poznanie praktycznych rozwiązań technologicznych stosowanych w spółdzielni oraz sposobów zapewniania wysokiej jakości produktów na każdym etapie produkcji.
Uniwersytet im. Aldo Moro w Bari – nauka dla praktyki rolniczej
Trzeciego dnia wyjazdu uczestnicy odwiedzili Wydział Rolnictwa Uniwersytetu im. Aldo Moro w Bari. Spotkanie poświęcone było współpracy świata nauki z sektorem rolnym oraz roli badań naukowych w rozwoju nowoczesnego rolnictwa.
Przedstawiciel uczelni zaprezentował realizowane projekty badawcze oraz przykłady skutecznego transferu wiedzy do praktyki gospodarczej. Omówiono także funkcjonowanie grup operacyjnych EPI, które umożliwiają wspólne opracowywanie i wdrażanie innowacyjnych rozwiązań odpowiadających na aktualne potrzeby producentów rolnych.
Wizyta potwierdziła, że ścisła współpraca pomiędzy nauką, doradztwem i praktyką rolniczą stanowi jeden z najważniejszych czynników rozwoju konkurencyjnego i zrównoważonego rolnictwa.
QUERCETA – innowacje w gospodarstwie rolnym
Kolejnym etapem programu była wizyta w gospodarstwie QUERCETA w Putignano. QUERCETA (Azienda Agricola Masserie Amiche Srl) to ekologiczne gospodarstwo rolne. Firma, działająca pod marką Querceta od 1980 roku, specjalizuje się w produkcji ekologicznych wyrobów mleczarskich, serów, mięsa oraz oliwy z oliwek. Od 1997 roku całe gospodarstwo prowadzone jest zgodnie z zasadami certyfikowanego rolnictwa ekologicznego.
Gospodarstwo obejmuje około 170 hektarów gruntów rolnych i prowadzi hodowlę bydła mlecznego oraz trzody chlewnej w systemie zapewniającym wysoki dobrostan zwierząt. Produkcja opiera się na połączeniu tradycyjnych metod wytwarzania z nowoczesnymi rozwiązaniami organizacyjnymi i technologicznymi, przy zachowaniu zasad zrównoważonego rozwoju. Dodatkowym atutem gospodarstwa jest prowadzona przez nie agroturystyka, restauracja oraz sklep oferujący produkty wytworzone na miejscu w gospodarstwie.
Podczas wizyty studyjnej uczestnicy mieli możliwość zwiedzania i poznania funkcjonowania gospodarstwa. Wizyta pozwoliła zapoznać się z rozwiązaniami stosowanymi w zakresie produkcji, przetwórstwa i sprzedaży produktów ekologicznych oraz z organizacją krótkich łańcuchów dostaw.
Consorzio Tutela Burrata di Andria IGP – ochrona produktów regionalnych
Czwarty dzień wyjazdu rozpoczął się wizytą w Consorzio Tutela Burrata di Andria IGP – organizacji odpowiedzialnej za ochronę i promocję jednego z najbardziej rozpoznawalnych produktów regionalnych Włoch. Consorzio di Tutela e Valorizzazione della Burrata di Andria IGP to organizacja zrzeszająca producentów słynnej Burraty di Andria – jednego z najbardziej rozpoznawalnych włoskich serów świeżych. Konsorcjum zostało utworzone w 2017 roku po uzyskaniu przez produkt oznaczenia geograficznego IGP (Indicazione Geografica Protetta), a jego głównym zadaniem jest ochrona autentyczności, promocja oraz rozwój marki Burrata di Andria IGP na rynku krajowym i międzynarodowym.
Uczestnicy zapoznali się z systemem ochrony oznaczeń geograficznych oraz zasadami funkcjonowania organizacji dbających o zachowanie wysokiej jakości produktów regionalnych. Omówiono znaczenie certyfikacji, identyfikowalności produktów oraz budowania marki opartej na lokalnym dziedzictwie i wysokich standardach produkcyjnych.
Istotnym elementem wizyty była degustacja tradycyjnej Burraty di Andria IGP, podczas której uczestnicy mieli okazję poznać walory smakowe oraz cechy wyróżniające ten regionalny produkt.
Masseria Minoia – nowoczesne gospodarstwo rodzinne
Ostatnią wizytą merytoryczną była Masseria Minoia w Conversano. Gospodarstwo stanowi przykład skutecznego połączenia tradycyjnych metod gospodarowania z nowoczesnym podejściem do zarządzania produkcją rolną.
Podczas wizyty uczestnicy zapoznali się z organizacją pracy gospodarstwa, wykorzystywanymi technologiami oraz rozwiązaniami służącymi poprawie efektywności ekonomicznej i środowiskowej. Właściciele przedstawili także doświadczenia związane z wdrażaniem innowacji oraz współpracą z instytucjami doradczymi i naukowymi.
Spotkanie pozwoliło na wymianę doświadczeń oraz dyskusję na temat możliwości wykorzystania podobnych rozwiązań w warunkach polskiego rolnictwa.
Podsumowanie wyjazdu
Wyjazd studyjny do Włoch był doskonałą okazją do poznania przykładów efektywnej współpracy pomiędzy rolnikami, doradcami i jednostkami naukowymi. Uczestnicy mieli możliwość zapoznania się z praktycznymi rozwiązaniami w zakresie organizacji producentów, funkcjonowania grup operacyjnych EPI, transferu wiedzy oraz wdrażania innowacji w gospodarstwach rolnych.
Zdobyte doświadczenia i nawiązane kontakty stanowią cenne źródło inspiracji dla dalszego rozwoju doradztwa rolniczego oraz wdrażania nowoczesnych rozwiązań wspierających konkurencyjność i zrównoważony rozwój polskiego rolnictwa.
Operacja „Doradztwo rolnicze i grupy EPI elementem rozwoju nowoczesnego rolnictwa” dofinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027. Operacja realizowana przez Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Lubaniu. Instytucja Zarządzająca Planem Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 – Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Sporządziła: Agnieszka Moltzan, Zespół KSOW+