W dniach 26-28 sierpnia 2026 r. odbył się trzydniowy wyjazd studyjny pod nazwą „Dobre praktyki winiarstwa jako narzędzie dywersyfikacji dochodów w rolnictwie na przykładzie województwa małopolskiego”, zorganizowany przez Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Lubaniu. W przedsięwzięciu wzięło udział 30 osób, zainteresowanych uprawą winorośli, enoturystyką oraz zakładaniem tego typu działalności u siebie na gospodarstwie. Głównym celem operacji było zapoznanie uczestników z dobrymi praktykami w zakresie prowadzenia winnic oraz możliwościami wykorzystania winiarstwa jako dodatkowego źródła dochodu w gospodarstwie rolnym. Przekazana wiedza i doświadczenia miały na celu wskazanie możliwości wdrożenia podobnych rozwiązań w gospodarstwach województwa pomorskiego, przyczyniając się do dywersyfikacji działalności, poszerzenia oferty oraz zwiększenia stabilności dochodów
Dzień pierwszy Pierwszym punktem wyjazdu była Winnica Zagrabie w miejscowości Rybna, założona w 2009 roku przez Martę i Marka Polit. Podczas wizyty uczestnicy poznali historię gospodarstwa oraz sposób jego funkcjonowania, a także rozwiązania stosowane w codziennej pracy winiarza. Właściciele przedstawili specyfikę prowadzenia winnicy, a następnie oprowadzili grupę po plantacji, omawiając prowadzone prace oraz stosowane rozwiązania w zakresie uprawy winorośli. Kolejnym etapem było zwiedzanie winiarni, gdzie uczestnicy mogli zobaczyć zaplecze wykorzystywane do produkcji i przechowywania wina oraz porozmawiać o praktycznych aspektach prowadzenia działalności.
Dzień drugi
W drugim dniu wyjazdu uczestnicy mieli możliwość odwiedzenia trzech winnic o różnej wielkości produkcji oraz odmiennym stylu prowadzenia gospodarstwa.
Pierwsza wizyta odbyła się w Winnicy Amonit, która na niewielkim areale, wynoszącym około 1 ha, uprawia odmiany charakterystyczne dla tego regionu. Należą do nich między innymi Johanniter, Solaris, Regent, Leon Millot oraz Cabernet Cortis. Właściciele podczas oprowadzania po winnicy podkreślili mocną współpracę ze stowarzyszeniem oraz przedstawili uczestnikom korzyści, jakie mogą wynikać z przynależności do tego typu organizacji. Dodatkowym atutem winnicy jest jej lokalizacja w niewielkiej odległości od Ojcowskiego Parku Narodowego, co w sezonie przyczynia się do zwiększonego ruchu turystycznego. Mimo stosunkowo dużej liczby winnic funkcjonujących na tym terenie, lokalni winiarze współpracują ze sobą i wzajemnie kierują do siebie enoturystów. Dodatkowo w sklepie zlokalizowanym na terenie winnicy sprzedawane są rękodzieła w postaci naszyjników oraz bransoletek. Jest to bardzo dobry przykład tego, jak można poszerzyć asortyment swojej winnicy i przyciągnąć gości nie tylko ze względu na produkowane wino, ale również poprzez oferowanie produktów związanych z winem, lokalnym charakterem gospodarstwa czy rękodziełem.
Drugą wizytowaną przez grupę winnicą była Winnica Cuda Wianki, prowadzona przez Państwa Ewę i Leszka Leśniaków. Winnica została założona w 2013 roku, a przez kolejne lata stopniowo się rozwijała, osiągając obecnie powierzchnię około 20 arów. Cechą charakterystyczną winnicy jest jej położenie -znajduje się ona na wschodnim skraju Ojcowskiego Parku Narodowego, w najwyżej położonej części Smardzowic, na wysokości około 420 m n.p.m. Wizyta rozpoczęła się od oprowadzenia grupy po winnicy, podczas którego uczestnicy dowiedzieli się o wielu ciekawych zabiegach agrotechnicznych stosowanych przez właścicieli. Podobnie jak w przypadku pierwszej wizytowanej winnicy, właściciele zdecydowali się na rozszerzenie oferty swojego gospodarstwa, jednak w tym przypadku o produkcję miodu. Zapytani o wpływ tej działalności na ogólną płynność finansową gospodarstwa, zgodnie odpowiedzieli, że sprzedaż miodu pozytywnie wpływa na funkcjonowanie ich przedsiębiorstwa.
Ostatnim punktem wizyty była Winnica Nad Prądnikiem. Winnica jest położona w specyficznym terenie, charakteryzującym się dużym nachyleniem. Właściciel opowiedział o trudnościach związanych z uprawą winorośli na tak pochyłym terenie. Jednym z największych problemów są intensywne opady deszczu, które powodują erozję gleby oraz spływanie materii organicznej w dół działki. Z tego względu szczególnie istotne jest dla niego utrzymanie odpowiedniego zadarnienia terenu. W tym roku zdecydował się na wysiew rzodkwi oleistej, aby sprawdzić, w jakim stopniu wpłynie ona na ograniczenie erozji oraz zatrzymanie gleby na działce. Jest to przykład indywidualnego podejścia do problemów występujących na konkretnym stanowisku oraz poszukiwania praktycznych rozwiązań dostosowanych do warunków gospodarstwa. Podobnie jak w przypadku dwóch poprzednich winnic, również tutaj winiarz zdecydował się na poszerzenie asortymentu gospodarstwa o produkty charakterystyczne dla jego działalności i wytwarzane we własnym zakresie. Wizyta w trzech różniących się od siebie winnicach pokazała uczestnikom, że w zależności od skali produkcji warto rozważyć wprowadzenie do oferty dodatkowego asortymentu opartego na lokalnych produktach, który może uzupełnić ofertę gospodarstwa. Przykłady odwiedzonych winnic pokazały, że może to być między innymi rękodzieło, miód czy własne produkty tłoczone, a odpowiednio dobrana oferta może również zachęcać turystów do odwiedzenia gospodarstwa i zwiększać jego atrakcyjność.
Dzień trzeci
Na ostatni dzień wyjazdu studyjnego zaplanowano wizytę w Winnicy Goja, założonej w 2011 roku w Smardzowicach, w pobliżu Ojcowskiego Parku Narodowego. Nazwa gospodarstwa pochodzi od nazwiska właścicieli – Marii i Wiesława Gój. Winnica stanowi przykład gospodarstwa, w którym produkcja wina została połączona z bezpośrednią sprzedażą oraz działalnością skierowaną do osób zainteresowanych lokalnym winiarstwem. W pierwszej części wizyty uczestnicy zostali oprowadzeni po pokazowej części winnicy znajdującej się bezpośrednio przy gospodarstwie. Właściciel przedstawił charakterystykę uprawy oraz opowiedział o najważniejszych aspektach prowadzenia plantacji winorośli. Właściwe nasadzenia znajdują się w niewielkiej odległości od przetwórni, co pozwoliło zwrócić uwagę na znaczenie odpowiedniej organizacji procesu zbioru i transportu owoców. Podkreślono, że czas pomiędzy zbiorem a rozpoczęciem ich przetwarzania ma istotne znaczenie dla zachowania jakości surowca. Kolejnym punktem wizyty było zapoznanie się z funkcjonowaniem przetwórni, w której odbywają się poszczególne etapy produkcji wina. Uczestnicy mogli zobaczyć zaplecze technologiczne gospodarstwa oraz dowiedzieć się, w jaki sposób prowadzone są kolejne etapy procesu – od przyjęcia i przygotowania surowca, poprzez fermentację, aż po dojrzewanie i przygotowanie gotowego produktu do sprzedaży. W trakcie spotkania uczestnicy mieli możliwość zadawania pytań dotyczących zarówno samej technologii produkcji, jak i praktycznych problemów związanych z prowadzeniem winnicy. Szczególne zainteresowanie wzbudziła kwestia doboru odpowiednich szczepów drożdży do poszczególnych odmian winorośli oraz ich wpływu na przebieg fermentacji i charakter uzyskanego wina.
Podsumowanie
Wyjazd studyjny „Dobre praktyki winiarstwa jako narzędzie dywersyfikacji dochodów w rolnictwie na przykładzie województwa małopolskiego” był wartościowym doświadczeniem edukacyjnym, które pozwoliło uczestnikom połączyć wiedzę teoretyczną z praktycznymi przykładami funkcjonowania gospodarstw winiarskich. Wizyty w winnicach o różnej skali i profilu działalności umożliwiły poznanie dobrych praktyk związanych z uprawą winorośli, produkcją wina, organizacją pracy, sprzedażą bezpośrednią oraz budowaniem oferty gospodarstwa. Bezpośrednie rozmowy z właścicielami i winiarzami pozwoliły uczestnikom poznać zarówno możliwości, jak i wyzwania związane z prowadzeniem działalności winiarskiej.
Zdobyta wiedza i doświadczenia mogą stanowić inspirację do rozwoju własnych gospodarstw oraz poszukiwania dodatkowych źródeł dochodu poprzez produkcję i sprzedaż lokalnych produktów, enoturystykę, degustacje czy sprzedaż bezpośrednią. Uczestnicy mieli możliwość poznania różnorodnych modeli prowadzenia winnic i zobaczenia, jak winiarstwo może zostać połączone z innymi formami działalności na obszarach wiejskich. Wyjazd był również okazją do wymiany doświadczeń, nawiązania nowych kontaktów oraz zdobycia praktycznej wiedzy, którą uczestnicy mogą wykorzystać w dalszym rozwoju swojej działalności.
Operacja „Dobre praktyki winiarstwa jako narzędzie dywersyfikacji dochodów w rolnictwie na przykładzie województwa małopolskiego ” dofinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. Operacja realizowana przez Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Lubaniu. Instytucja Zarządzająca Planem Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 – Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.