Integrowana ochrona ziemniaka

INTEGROWANA OCHRONA ZIEMNIAKA

 

INTEGROWANA OCHRONA ZIEMNIAKA PRZED CHWASTAMI

Plantacje ziemniaka należy w sposób szczególny chronić przed chwastami. Wynika to przede wszystkim z powolnego tempa rozwoju ziemniaka w początkowym okresie, w którym brak jest konkurencji ze strony rośliny uprawnej. Okres od posadzenia do zwarcia rzędów jest dość długi, dlatego też w tym czasie panują doskonałe warunki do rozwoju chwastów.

Na plantacjach ziemniaka można spotkać około 100 gatunków chwastów krótkotrwałych i kilka gatunków chwastów wieloletnich. Jednakże w praktyce liczba ta waha się od kilku do kilkunastu i zależy między innymi od:

  • intensywności zabiegów uprawowych w płodozmianie,
  • doboru i następstwa roślin w zmianowaniu,
  • warunków glebowych i klimatycznych.

Najczęściej występujące gatunki chwastów w ziemniakach

Chwasty dwuliścienne:

Tabela

Chwasty dwuliścienne:

Tabela

Chwasty jednoliścienne

Tabela

W walce z chwastami na plantacji ziemniaka można wyróżnić trzy metody ich zwalczania:

  • mechaniczna – zabiegi mechaniczne prowadzone za pomocą dostępnych narzędzi pielęgnacyjnych,
  • mechaniczno-chemiczna – do wschodów ziemniaków zabiegi mechaniczne, bezpośrednio przed wschodem zabieg herbicydowy oraz w razie konieczności dodatkowy drugi zabieg na chwasty jednoliścienne,
  • uproszczona – w przypadku nie stosowania zabiegów mechanicznych do wschodów i dużym rozwoju chwastów zastosowanie herbicydu nieselektywnego.

 

INTEGROWANA OCHRONA ZIEMNIAKA PRZED CHOROBAMI

 

CHOROBY GRZYBOWE

Do chorób najbardziej rozpowszechnionych i zagrażających plantacjom ziemniaka w okresie wegetacji można zaliczyć: zarazę ziemniaka, alternariozę oraz ryzoktoniozę. Każda z tych chorób powoduje obniżenie plonu oraz pogarsza jego jakość.

Zaraza ziemniaka

Sprawcą choroby jest Phytophthora infestans. Choroba rozwijając się na liściach i łodygach niszczy powierzchnię asymilacyjną. Pierwotnym źródłem choroby mogą być resztki pożniwne pozostawione na polu, odrzucone gnijące bulwy oraz rośliny wyrastające z chorych bulw. Z kolei porażone rośliny stanowią wtórne źródło choroby dla roślin sąsiadujących. Wysoka wilgotność i niezbyt wysokie temperatury sprzyjają pierwszym infekcjom, natomiast dalszy rozwój choroby przebiega intensywniej w wyższej temperaturze i również w wysokiej wilgotności.

Objawy porażenia można obserwować nie tylko na blaszkach liściowych, ale także na pędach, ogonkach liściowych i wierzchołkach roślin. Początkowo oliwkowo-zielone plamy na liściach w miarę upływu czasu powiększają się i zmieniają barwę na brązową, a wokół plam występuje biało-szary nalot zarodników grzyba.

W przypadku wystąpienia suchej i cieplej pogody nie dochodzi do zarodnikowania grzyba, a na liściach występują jedynie suche, brunatne plamy. Objawy porażenia na łodygach, wierzchołkach roślin, ogonkach liściowych są podobne i pojawiają się bardzo często jednocześnie z objawami występującymi na liściach. W miejscu występowania plam rośliny łamią się i gniją. Ciepła i słoneczna pogoda wyłącznie hamuje rozwój choroby, ale nadal stanowi źródło porażenia.

Łodygowa forma zarazy charakteryzuje się długotrwałą przeżywalnością, obfitym zarodnikowaniem, co w konsekwencji prowadzi do zwiększenia zagrożenia porażenia bulw.

Porażone bulwy charakteryzują się ołowiowo-szarymi plamami, zaś miąższ pod plamami ma barwę rdzawą. Podczas przechowywania patogen nie ma zdolności porażania bulw.

Objawy zarazy ziemniaka:

Tabela

W integrowanej ochronie ziemniaka zakłada się zmniejszenie ilości stosowanych preparatów chemicznych poprzez stosowanie różnych metod ochrony, między innymi : prawidłowej agrotechniki, wykorzystanie odmian odpornych na patogena oraz stosowanie pestycydów o najmniejszym niekorzystnym wpływie na zdrowie człowieka i środowisko.

Metody agrotechniczne

Do zabiegów agrotechnicznych, które mają wpływ na obniżenie wystąpienia infekcji można zaliczyć:

  • używanie od sadzenia zdrowych sadzeniaków,
  • zakopywanie porażonych bulw, niedopuszczanie by porażone bulwy były wyrzucane na wysypiska,
  • stosowanie podkiełkowanych lub pobudzonych sadzeniaków,
  • zrównoważone nawożenie,
  • niszczenie chwastów,
  • tworzenie szerokich redlin.

Metoda hodowlana

Ważnym czynnikiem zmniejszającym ryzyko wystąpienia infekcji jest stosowanie odmian o podwyższonej odporności. W przypadku ziemniaków przeznaczonych na wczesny zbiór odmiany takie charakteryzują się niską odpornością na zarazę. Jednakże odporność odmian tych ziemniaków jest mniej znacząca, gdyż ziemniaki szybciej schodzą z pola.

W grupie odmian średnio wczesnych przeważają odmiany charakteryzujące się małą i średnią odpornością na patogena. Większy wybór do uprawy odmiany jadalnej o podwyższonej odporności na zarazę można znaleźć w grupie odmian średnio późnych i późnych. Wśród odmian ziemniaków skrobiowych można znaleźć odmiany od wczesnych wrażliwych do późnych odpornych. Uprawiając odmiany późniejsze, odporne ochronę fungicydowi można rozpocząć później i prowadzić ją mniej intensywnie.

Metoda chemiczna

Ochrona chemiczna powinna zostać przeprowadzona dopiero, gdy istnieje prawdopodobieństwo przekroczenia progu zagrożenia ze strony patogena. Plantatorzy korzystający z systemu wspomagania decyzji mogą na bieżąco śledzić zagrożenie zarazą i prowadzić racjonalną ochronę.

Według tradycyjnego modelu ochrony pierwszy zabieg ochronny na plantacjach odmian wczesnych należy wykonać w momencie zwarcia roślin w rzędzie. Natomiast na odmianach późnych przeprowadza się oprysk, gdy na odmianach wczesnych wystąpiły objawy choroby. Wskazane jest by pierwszy zabieg ochronny został wykonany jeszcze przed zakażeniem roślin.

Przy wyborze preparatu należy zwrócić uwagę na:

  • fazę rozwoju roślin,
  • warunki klimatyczne,
  • skład chemiczny i sposób działania preparatu.

 

Środki o działaniu układowym wnikają do rośliny i przez pewien okres krążąc z sokami chronią roślinę przed porażeniem. Środek działa również na nowe przyrastające części roślin. Należy jednak pamiętać, że czas pomiędzy infekcją a przeprowadzeniem zabiegu nie może być zbyt długi (tj. nie powinien przekroczyć 2-3 dni), gdyż działanie środka będzie niewystarczające. Dlatego, też preparaty takie powinny być zastosowane zanim dojdzie do infekcji. Aby zachować skuteczność preparatów systemicznych w zwalczaniu zarazy wskazane jest maksymalne dwukrotne zastosowanie w jednym sezonie wegetacyjnym.

Preparaty o działaniu wgłębnym wnikają do rośliny w głąb, jednak przemieszczają się w roślinie tylko lokalnie. Wykazują także bardzo ograniczone działanie ochronne w stosunku do nowych przyrostów. Fungicydy te efektywnie chronią plantację ziemniaka o zwartym łanie oraz w warunkach często występujących opadów atmosferycznych, dlatego też zalecane są one do ochrony plantacji w pełni rozwoju.

Fungicydy o działaniu kontaktowym chronią rośliny przed infekcją przez okres ok. 7 dni. Związki te nie przemieszczają się w roślinie, ani też nie niszczą patogena po jego wniknięciu do rośliny. Skuteczność fungicydów w dużej mierze zależy od dokładności pokrycia nimi roślin. Zaleca się by środki te stosować częściej w okresie pełnej wegetacji, gdy rozwój części nadziemnej rośliny jest już zakończony.

Częstość wykonywania oprysków przeciwko zarazie jest uzależniona od przebiegu pogody, wczesności czy odporności odmiany.

Terminy wykonania zabiegu:

Tabela

Pozostałe choroby grzybowe ziemniaków


Tabela

CHOROBY BAKTERYJNE


Tabela


Integrowane metody ochrony ziemniaka przed chorobami


Tabela

 

INTEGROWANA OCHRONA ZIEMNIAKA PRZED SZKODNIKAMI

 

Plantacje ziemniaka atakowane są przez dość liczną grupę szkodników. Żerowanie szkodników może prowadzić nie tylko do obniżenia plonu, ale do pogorszenia jego jakości. Zagrożenie ze strony szkodników zależy od wielu czynników, między innymi od: liczebności danego agrofaga, warunków atmosferycznych, przygotowania i stanu plantacji, oraz od kierunku produkcji ziemniaka.

Do głównych szkodników powodujących największe straty w plonie można zaliczyć:

  • stonkę ziemniaczaną,
  • mszycowate,
  • szkodniki glebowe,
  • mątwika ziemniaczanego,
  • niszczyka ziemniaczaka.

Celem integrowanej ochrony ziemniaka przed szkodnikami jest przede wszystkim redukcja ich występowania. Dlatego należy zwrócić szczególną uwagę na:

  • właściwy dobór stanowiska,
  • prawidłowe wykonanie jesiennych zabiegów uprawowych,
  • usuwanie i niszczenie chwastów,
  • stosowanie kwalifikowanych, zdrowych sadzeniaków.

Szkodniki występujące w uprawach ziemniaka

 

Tabela

Szkodniki

Tabela

Szkodniki glebowe

Integrowane metody ochrony ziemniaka przed szkodnikami


Tabela