Integrowana ochrona rzepaku

INTEGROWANE ZWALCZANIE CHWASTÓW

Jednym z istotniejszych czynników zapewniających uzyskanie wysokiego i dobrego jakościowo plonu jest odpowiednia ochrona rzepaku przed zachwaszczeniem. Dlatego też najbardziej skutecznym sposobem na walkę z chwastami jest integrowane zwalczanie, które polega na stosowaniu różnych metod ograniczania ich występowania oraz bezpośredniego ich zwalczania.

Pełen sukces integrowanych metod w zwalczaniu chwastów jest zapewniony tylko wtedy, gdy prawidłowo nawożone rośliny rzepaku, przy możliwie optymalnym zagęszczeniu na 1m2 pola, same potrafią zapobiec rozwojowi chwastów z chwilą zakrycia międzyrzędzi.

Niechemiczne metody zwalczania chwastów

Do działań profilaktycznych można zaliczyć:

  • racjonalny płodozmian
  • dobór odpowiedniego stanowiska pod uprawę
  • staranną agrotechnikę
  • optymalny termin siewu
  • nawożenie dobrze przefermentowanym obornikiem
  • stosowanie zaprawionego materiału siewnego wolnego od nasion chwastów

Do ograniczenia liczebności występowania chwastów, głównie gatunków jednorocznych dwuliściennych przyczynić mogą się zabiegi agrotechniczne wykonane po zbiorze przedplonu oraz w czasie przygotowywania stanowiska pod uprawę rzepaku.

Jednakże mechaniczne odchwaszczanie w uprawie rzepaku ma ograniczone zastosowanie. Taki sposób ochrony zaleca się przede wszystkim na mniejszych plantacjach oraz przy rozstawie rzędów od 40 do 50cm.

Chemiczne metody zwalczania chwastów

W walce z chwastami w uprawie rzepaku najwłaściwsze są metody integrowane, w których herbicydy trzeba traktować jako istotny środek pomocniczy w zabiegach pielęgnacyjnych, zwłaszcza w przypadku silnego zachwaszczenia plantacji rzepaku.

Decyzja o rozpoczęciu chemicznego zwalczania chwastów na plantacji rzepaku powinna zostać podjęta na podstawie analizy stopnia zachwaszczenia i stanu plantacji. Wskaźnikiem stopnia zachwaszczenia jest liczebność dominującego gatunku z grupy najbardziej uciążliwych chwastów, albo ogólna liczba chwastów, względnie szacunkowa ocena zachwaszczonej powierzchni – wyrażona w procentach. Liczba chwastów powodująca spadek plonu o około 10-15% stanowi tzw. próg ekonomicznej szkodliwości, przy którym wartość utraconego plonu jest równa lub większa od kosztu wykonanego zabiegu.

Zabieg chemicznego odchwaszczania należy wykonać wtedy, gdy został przekroczony co najmniej jeden z progów.

Progi ekonomicznej szkodliwości w rzepaku oz.:

Tabela

INTEGROWANE ZWALCZANIE SZKODNIKÓW

 

Integrowana ochrona rzepaku przed szkodnikami to wykorzystanie wszelkich metod, które do minimum ograniczają stosowanie chemicznych środków ochrony roślin. Głównymi przyczynami wzrostu zagrożenia rzepaku przez szkodniki są: wszelkie uproszczenia agrotechniczne, zwiększenie areału uprawy, brak płodozmianu oraz zmiany klimatu. W integrowanym zwalczaniu szkodników rzepaku zastosowania znajdują metody: hodowlana, agrotechniczna i chemiczna.

Metody i sposoby ochrony przed szkodnikami:

Tabela

Źródło: Integrowana produkcja rzepaku ozimego i jarego.

 

METODA HODOWLANA

Wprowadzenie do upraw odmian dwuzerowych spowodowało wzrost nasilenia występowania i zagrożenia szkodnikami łuszczynowymi, mszycą kapuścianą oraz słodyszkiem rzepakowym. Wśród różnych odmian rzepaku ozimego obserwuje się w różnym stopniu uszkodzenia przez ważniejsze szkodniki.

W przypadku plantacji zagrożonych masowym nalotem chowaczy łodygowych zaleca się wysiew odmian późno wznawiających wegetację. Natomiast na plantacjach, gdzie występuje masowy nalot szkodników łuszczynowych zaleca się uprawę odmian późno kwitnących, zaś w przypadku wystąpienia dużego niebezpieczeństwa ze strony słodyszka rzepakowego zleca się wysiew odmian wcześnie kwitnących.

 

METODA AGROTECHNICZNA

Ważnym elementem prawidłowo prowadzonej ochrony rzepaku są zabiegi agrotechniczne. Przestrzeganie zasadniczych zaleceń agrotechnicznych ma ogromne znaczenie i stanowi podstawę w ochronie rzepaku przed szkodnikami.

W ograniczaniu rozwoju szkodników mają następujące czynniki:

  • unikanie uprawy rzepaku po rzepaku i innych roślinach krzyżowych,
  • przerwa w uprawie rzepaku przynajmniej 4 lata,
  • stosowanie właściwego płodozmianu,
  • prawidłowe wykonanie orki siewnej,
  • staranne wykonanie podorywki i następujących po niej uprawek,
  • odpowiedni przedplon,
  • optymalne nawożenie,
  • izolacja przestrzenna,
  • usuwanie z pól chwastów i resztek pożniwnych
  • zwalczanie chwastów, które stanowią siedlisko bytowania i schronienia dla szkodników.

 

METODA CHEMICZNA

Podstawową metodą zwalczania szkodników w rzepaku nadal pozostaje metoda chemiczna, w której należy uwzględnić monitoring i progi ekonomicznej szkodliwości oraz dobór odpowiedniego środka ochrony roślin. Progi ekonomicznej szkodliwości służą jako pomoc przy podejmowaniu decyzji. Wartości progu szkodliwości są zmienne i zależą między innymi od fazy rozwoju rośliny, warunków klimatycznych czy występowania wrogów naturalnych.

Progi ekonomicznego zagrożenia przez szkodniki:

Tabela

Tylko bezpośrednie lustracje polowe pozwalają na rzeczywistą ocenę zagrożenia uprawy. Integrowana ochrona roślin wymaga od rolnika dużej wiedzy na temat biologii szkodnika, jego występowania w danym rejonie.

Wybór środków ochrony roślin:

  • stosowanie selektywnych środków ochrony roślin,
  • ograniczenie zabiegów do strefy brzegowej pola,
  • stosowanie obniżonych dawek insektycydu, stosowanie adiuwantu,
  • naprzemienne stosowanie środków ochrony roślin należących do różnych grup chemicznych,
  • stosowanie zapraw nasiennych.

INTEGROWANE ZWALCZANIE CHORÓB

Stosując zasady integrowanej ochrony zapobieganie chorobom grzybowym nie może ograniczać się tylko dostosowania fungicydów, ale ochrona przed chorobami powinna być przeprowadzona całościowo. Warunkiem zapewniającym roślinom optymalny rozwój i zmniejszającym możliwość ich porażenia przez grzyby są prawidłowo przeprowadzane zabiegi agrotechniczne, dobór odmian mniej wrażliwych oraz ochrona chemiczna.

Metody ochrony rzepaku przed sprawcami chorób:

Tabela

W integrowanej ochronie rzepaku przed chorobami wykorzystuje się między innymi metodę agrotechniczną, hodowlaną i chemiczną.

METODA AGROTECHNICZNA

Do zabiegów agrotechnicznych można zaliczyć:

  • uprawę rzepaku i roślin należących do tej samej rodziny , na tym samym polu nie
  • częściej niż co 4-7 lat,
  • staranną uprawę gleby pod zasiew rzepaku,
  • wczesne i dokładne zaorywanie ścierni rzepakowych i innych krzyżowych,
  • stosowanie izolacji przestrzennej od innych roślin krzyżowych,
  • stosowanie okresowego wapnowania gleb i zrównoważonego nawożenia azotowego,
  • wysiew zaprawionego i kwalifikowanego materiału siewnego,
  • przestrzeganie optymalnego terminu i normy siewu,
  • rezygnacja z bronowania plantacji w warunkach zagrożenia suchą zgnilizną kapustnych,
  • zwalczanie samosiewów i chwastów roślin krzyżowych,
  • eliminowanie zachwaszczenia z poboczy plantacji rzepakowych,
  • zwalczanie szkodników.

METODA HODOWLANA

W integrowanej ochronie zalecana jest uprawa odmian o wysokiej odporności na choroby, zwłaszcza takie jak: sucha zgnilizna kapustnych, czerń krzyżowych czy zgnilizna twardzikowa. Uprawa odmian o podwyższonej odporności sprawia, że ochrona jest łatwiejsza, ponieważ infekcja przebiega znacznie wolniej, a jednocześnie nie są porażane wszystkie rośliny. Odmiany rzepaku o podwyższonej odporności w naturalny sposób bronią się przed sprawcami chorób.

 

METODA CHEMICZNA

Ochrona chemiczna rzepaku przed chorobami polega głównie na zaprawianiu nasion oraz przeprowadzaniu oprysków roślin odpowiednimi fungicydami.

Plantacje rzepaku powinny być systematycznie monitorowane, a sygnałem do podjęcia decyzji o chemicznej ochronie jest pojawienie się pierwszych objawów porażenia na roślinach. Gdy zagrożenie chorobą jest bardzo duże i został przekroczony próg szkodliwości należy niezwłocznie wykonać zabieg grzybobójczy. Wykorzystanie wartości progowych można odnieść do zwalczania grzybów powodujących takie choroby jak: suchą zgniliznę kapustnych, czerń krzyżowych, szarą pleśń czy cylindrosporiozę. Natomiast w przypadku zwalczania sprawcy zgnilizny twardzikowej powinno wykonywać się zabieg profilaktyczny przy użyciu odpowiedniego fungicydu.

Progi ekonomicznej szkodliwości należy rozpatrywać indywidualnie dla każdej plantacji czy odmiany. Wyższe wartości dotyczą obserwacji jesiennych, niższe wartości dotyczą zaś stanu plantacji na wiosnę. Zabiegi wykonywane w zaawansowanych fazach rozwojowych powinno stosować tylko w razie konieczności.

Progi ekonomicznej szkodliwości najczęściej występujących chorób rzepaku:

Tabela