Integrowana ochrona pszenicy

INTEGROWANE METODY ODCHWASZCZANIA PSZENICY

W integrowanym ograniczaniu zachwaszczenia pszenicy, nadrzędną rolę stanowią metody niechemiczne. Dlatego też, w walce z chwastami powinno się uwzględnić przede wszystkim zabiegi profilaktyczne, do których można zaliczyć:

  • stosowanie czystego materiału siewnego,
  • niedopuszczenie do zakwitania i owocowania chwastów pozostających na polach, na miedzach oraz w sąsiedztwie,
  • stosowanie nawozów organicznych wolnych od chwastów,
  • utrzymanie sprzętu do uprawy roli, siewu i zbioru w czystości,
  • stosowanie właściwego zmianowania,
  • utrzymanie agrofagów poniżej progu szkodliwości,
  • optymalne zagęszczenie roślin pszenicy na jednostce powierzchni, co wpływa na poprawę konkurencyjności pszenicy w stosunku do chwastów,
  • zapewnienie roślinom optymalnych warunków do wzrostu i rozwoju w ciągu okresu wegetacyjnego.

 

Niechemiczne metody odchwaszczania pszenicy

Uprawa pszenicy zarówno ozimej jak i jarej charakteryzuje się wąską rozstawą międzyrzędzi, dlatego też zwalczanie chwastów w sposób mechaniczny jest ograniczony, zwłaszcza w starszych fazach rozwojowych rośliny. Pielęgnowanie zasiewów pszenicy ozimej ma na celu głownie niszczenie tworzącej się na powierzchni gleby skorupy, polepszenie stosunków powietrzno-wodnych gleby oraz zniszczenie kiełkujących chwastów. Powyższe cele można osiągnąć przez jesienne bronowanie pola przed wschodami. Z kolei zabieg ten, wykonany krótko po wschodach pszenicy uważany jest za niecelowy, a czasami nawet szkodliwy. Wiosenne bronowanie pszenicy ozimej jest zabiegiem bardzo korzystnym i należy wykonać go po ruszeniu wegetacji, na obsuszonych polach, gdy minie prawdopodobieństwo wystąpienia przymrozków.

W pszenicy jarej można wykonać podobne zabiegi w fazie tzw. „szpilkowania”, gdy ukażą się wschody chwastów oraz wskazane jest powtórne bronowanie po rozkrzewieniu się zboża (nie wcześniej, jak w stadium 4 liścia).

Chemiczne odchwaszczanie pszenicy

Zdolność konkurencyjna pszenicy ozimej w stosunku do chwastów jest dość mała, ze względu na długi okres pomiędzy siewem a zwarciem łanu. Dlatego też obok zabiegów mechanicznej pielęgnacji niezbędne jest stosowanie herbicydów. Należy je stosować gdy przekroczone są progi szkodliwości liczby chwastów jednoliściennych i dwuliściennych.

Progi szkodliwości chwastów w pszenicy ozimej:

Tabela

INTEGROWANA OCHRONA PSZENICY PRZED SZKODNIKAMI

Integrowana ochrona pszenicy przed szkodnikami polega na wykorzystaniu wszelkich dostępnych metod zwalczania, aby do minimum ograniczyć stosowanie środków ochrony roślin. Integrowana ochrona zakłada wykorzystanie w pierwszej kolejności metod niechemicznych, takich jak: metody agrotechniczne, biologiczne, mechaniczne czy hodowlane, a dopiero gdy istnieje zagrożenie plonu pszenicy stosuje się selektywne insektycydy.

Stosowanie metody integrowanej ochrony pszenicy wymaga od producenta rolnego

 

  • określenie na danej plantacji najważniejszych szkodników pszenicy,
  • wiedzy na temat biologii i ekologii szkodników oraz ekonomicznych progów ich zwalczania,
  • określenie progów zwalczania najważniejszych szkodników, w zależności od warunków środowiskowych, warunków atmosferycznych oraz odmian,
  • poznanie wrogów naturalnych najgroźniejszych szkodników oraz ocena, czy można wykorzystać je w walce ze szkodnikami,
  • stosowanie selektywnych insektycydów, które zwalczają szkodniki, natomiast nie niszczą ich wrogów naturalnych.

Metody i sposoby ochrony pszenicy przed szkodnikami:

Tabela


Metoda agrotechniczna

Do zabiegów agrotechnicznych chroniących plony pszenicy przed szkodnikami można zaliczyć:

  • prawidłowy płodozmian,
  • zmianowanie,
  • staranną uprawę roli,
  • zrównoważone nawożenie,
  • zwalczanie chwastów,
  • przyorywanie resztek pożniwnych,
  • terminowy zbiór oraz omłot.

 

Należy pamiętać, że stosowanie uproszczeń w uprawie pszenicy, obfite nawożenie, skracanie płodozmianu, jak również intensywna ochrona przed chorobami i chwastami sprzyjają rozwojowi i pojawieniu się zwiększonej liczby szkodników. Natomiast przestrzeganie prawidłowej agrotechniki stanowi podstawę ochrony pszenicy przed szkodnikami.

Metoda hodowlana

W integrowanej ochronie pszenicy wybór odmian odpornych na szkodniki należy do jednych z podstawowych zaleceń. Wybierając odmiany odporne na szkodniki można w znacznym stopniu ograniczyć koszty ochrony związane ze stosowaniem insektycydów. Jednakże, ze względu na długi okres uzyskania nowej odmiany, odpornej na szkodniki w procesie hodowli, odmiany takie nie są powszechne, a szkodniki w przeciągu kilku lat potrafią dostosować się do rozwoju na nowych odmianach.

Metoda chemiczna


W metodzie chemicznej zabieg ochrony pszenicy przed szkodnikami zaleca się wykonać po przekroczeniu progu ekonomicznej szkodliwości.

Próg szkodliwości to takie nasilenie szkodników, gdzie wartość spodziewanej straty w plonie jest wyższa od łącznych kosztów zabiegów. Niemniej jednak należy pamiętać iż, próg szkodliwości jest wartością orientacyjną i zależy od kilku czynników, między innymi od: warunków klimatycznych, agrotechnicznych, nawożenia, ochrony roślin oraz od innych czynników środowiskowych. Dlatego też, zwalczając szkodniki pszenicy należy systematycznie przeprowadzać lustracje pola, w celu identyfikacji oraz oceny liczebności szkodników.

Skuteczność wykonanego zabiegu zależy między innymi od prawidłowo ustalonego terminu zabiegu chemicznego oraz liczebności szkodników na plantacji.

Progi ekonomicznej szkodliwości szkodników pszenicy:

Tabela


Wybór środka chemicznego

Dobierając odpowiedni insektycyd należy pamiętać aby:

  • uwzględnić temperaturę otoczenia, w której preparat działa najskuteczniej,
  • stosować preparaty selektywne,
  • stosować insektycydy z różnych grup chemicznych przemiennie,
  • stosować środki ochrony roślin zgodnie z etykietą – instrukcją stosowania.

Bardzo ważny jest również termin, odpowiednia dawka preparatu, sposób wykonania zabiegu oraz warunki atmosferyczne, w których prowadzony jest zabieg insektycydem.

 

INTEGROWANA METODA OCHRONY PSZENICY PRZED CHOROBAMI

 

W programach integrowanej ochrony w celu ograniczenia występowania patogenów zagrażających pszenicy stosuje się w pierwszej kolejności wszystkie dostępne metody niechemiczne (agrotechniczną i hodowlaną), zaś w drugiej kolejności zabiegi chemiczne. Środki chemiczne stosuje się wówczas, gdy wcześniej zastosowane metody niechemiczne nie pozwalają na utrzymanie nasilenia chorób poniżej progów szkodliwości.

Dzięki wszechstronnej wiedzy opartej przede wszystkim na dokładnej znajomości biologii sprawców chorób, objawów przez nie powodowanych oraz ich znaczenia gospodarczego można ustalić prawdopodobną szkodliwość grzybów chorobotwórczych. Kompleksowe podejście do ochrony wymaga również znajomości warunków atmosferycznych, sprzyjających rozwojowi poszczególnych gatunków grzybów. Wiedza w jakiej temperaturze i wilgotności rozwija się grzyb chorobotwórczy, oraz czy do swojego rozwoju potrzebuje nasłonecznienia czy też nie, pozwala przewidzieć z dużym prawdopodobieństwem jego obecność.

Prawidłowe rozpoznanie sprawcy choroby daje możliwość podjęcia decyzji w odpowiednim momencie o zastosowaniu chemicznego zabiegu ochrony pszenicy.

W integrowanej metodzie zwalczania grzybów chorobotwórczych pierwszeństwo mają zabiegi związane z szeroko rozumianą profilaktyką. W zależności od sprawcy choroby rozpatruje się różne sposoby walki z ich występowaniem.

Metody ograniczenia sprawców choroby pszenicy:

Tabela

Metoda agrotechniczna

Metoda agrotechniczna pozwala na znaczne ograniczenie zagrożenia ze strony sprawców chorób. Do zabiegów agrotechnicznych mających na celu ograniczenie występowania patogenów wywołujących choroby grzybowe można zaliczyć:

  • właściwe zmianowanie,
  • płodozmian,
  • przerwa w uprawie pszenicy oraz innych zbóż 3-4 lat,
  • staranne przyoranie resztek pożniwnych,
  • zrównoważone nawożenie,
  • optymalny termin siewu,
  • optymalna gęstość siewu,
  • izolacja przestrzenna,
  • niszczenie samosiewów i chwastów,
  • walka ze szkodnikami.

 

Przerwa w uprawie pszenicy oraz innych zbóż przyczynia się do utrzymania polepszenia zdrowotności uprawy. Widoczne jest to szczególnie w uprawie pszenicy ozimej, w której duży wpływ na straty w plonie mają choroby zaliczane do kompleksu chorób podsuszkowych. Uprawa pszenicy w monokulturze lub z krótką przerwą prowadzi do nagromadzenia się grzybów chorobotwórczych w glebie lub też na jej powierzchni, co z kolei prowadzi do poważnych strat w plonie.

Uprawa powierzchniowa lub całkowita rezygnacja z uprawy (siew bezpośredni) prowadzi do zwiększenia się zagrożenia obecności chorób takich jak: łamliwość źdźbła zbóż, fuzaryjna zgorzel podstawy źdźbła i korzeni, zgorzel podstawy źdźbła, brunatna plamistość liści. Podorywka oraz głęboka orka przed siewem pozwala na dokładne i głębokie przykrycie resztek pożniwnych oraz zmniejsza możliwość porażenia przez grzyby, co w konsekwencji prowadzi do ograniczenia stosowania środków ochrony roślin.

Metoda hodowlana

W integrowanej ochronie pszenicy zastosowanie metody hodowlanej jest bardzo ważne. Polega ona na odpowiednim doborze odmiany odpornej lub tolerancyjnej na porażenie przez grzyby, które powodują największe zagrożenie na konkretnej plantacji.

Odmiana powinna być dostosowana do warunków klimatycznych, jakie panują w danym regionie uprawy. Niezbędne w wyborze odpowiedniej odmiany są wyniki badań porejestrowych oraz informacje podawane na stronie internetowej COBORU – http://www.coboru.pl/dr/rekomendacja.aspx

Do siewu należy wybierać odmiany, których odporność wynosi co najmniej 80 na porażenie przez kilku sprawców chorób. W przypadku, gdy takich odmian nie ma, wówczas należy zawsze wybierać odmiany o jak największym podanym stopniu odporności.

Wysiew odmian szybko kwitnących zmniejsza porażenie przez np. sprawców fuzariozy kłosów. Również uprawa odmian o możliwie krótkim okresie wegetacji pozwala na skrócenie czasu uniknięcia porażenia przez grzyby.

Dopiero po wyczerpaniu powyższych możliwości zaleca się stosowanie chemicznych środków ochrony roślin.

Metoda chemiczna

 

Przed przystąpieniem do ochrony chemicznej powinno przeprowadzić się lustrację pola w celu określenia głównego sprawcy choroby oraz przeprowadzić ocenę występowania innych grzybów chorobotwórczych obecnych w tym samym czasie. Znajomość progów ekonomicznej szkodliwości jest niezbędna. Progi szkodliwości różnią się w zależności od fazy rozwojowej pszenicy i są one najczęściej podane w procentach roślin lub liści z pierwszymi objawami sprawców chorób albo jako procent porażonej powierzchni liści. Należy jednak pamiętać, że na każdym polu warunki rozwoju chorób są odmienne i zależą od wielu czynników, między innymi od: odmiany, fazy rozwojowej rośliny, warunków atmosferycznych, gęstości siewu, czy nawożenia. Dlatego też, wartości progów szkodliwości należy traktować jako wartości orientacyjne i odnosić je do aktualnych warunków przyrodniczych i ekonomicznych.

Progi ekonomicznej szkodliwości chorób pszenicy:
Tabela

 

Wybór środka chemicznego

 

W integrowanej ochronie pszenicy zaleca się stosowanie środków o najmniejszym zagrożeniu dla zdrowia człowieka i organizmów pożytecznych występujących w agrocenozie pszenicy. Wskazane jest również stosowanie zaprawionego materiału siewnego. Nie mniej jednak należy pamiętać, aby każdego roku używać zaprawy o innym składzie chemicznym, należącej do innej grupy chemicznej.

Przy określaniu terminu wykonania zabiegu powinno posługiwać się fazami rozwojowymi pszenicy. Daje to szansę na precyzyjne określenie czasu zabiegu. W razie wykonywania zabiegów w późniejszych fazach rozwojowych bardzo ważny jest termin karencji zastosowanego do ochrony fungicydu. Bezwzględnie nie wolno stosować środków, których karencja nie upływa przed zbiorem pszenicy.