Integrowana ochrona buraka cukrowego

INTEGROWANA OCHRONA BURAKA CUKROWEGO PRZED AGROFAGAMI

INTEGROWANA METODA OGRANICZANIA ZACHWASZCZENIA

Plantacje buraka cukrowego są w sposób szczególny narażone na zachwaszczenie. Rozwojowi chwastów sprzyja przede wszystkim późny termin siewu, uprawa w szerokich międzyrzędziach oraz wolny wzrost siewek w początkowym okresie ich wzrostu. Okres, w którym rośliny buraka cukrowego narażone są najbardziej na konkurencyjne oddziaływanie chwastów przypada na 8 – 9 tydzień po wschodach. Duże zachwaszczenie w tym okresie może prowadzić do znacznych strat w plonie korzeni buraka cukrowego. Niemniej jednak należy pamiętać, że na straty w plonie mają wpływ również inne czynniki. Największe zagrożenie dla buraka stanowią wysokie chwasty, które wyrastając ponad rośliny buraka cukrowego, silnie je zacieniają. Do takich chwastów można zaliczyć: komosę białą, szarłat szorstki, przytulię czepną, marunę bezwonną i samosiewy rzepaku.

NIECHEMICZNE METODY ZWALCZANIA CHWASTÓW

DZIAŁANIA PROFILAKTYCZNE

Bardzo ważną rolę w ograniczaniu zachwaszczenia odgrywają wszelkie zabiegi profilaktyczne, mające na celu niedopuszczenie do rozprzestrzeniania się chwastów. Do takich czynności należy:

  • staranny zbiór rośliny przedplonowej,
  • utrzymanie sprzętu w czystości,
  • niedopuszczenie do przenoszenia się nasion chwastów z otoczenia na pola uprawne,
  • stosowanie przefermentowanego obornika (fermentacja gorąca).

 

WŁAŚCIWY PŁODOZMIAN

Należy pokreślić, iż do głównych działań w walce z chwastami w każdym systemie uprawy należy prawidłowy płodozmian. Wyniki uzyskane z licznie prowadzonych doświadczeń i badań pokazują, że rośliny uprawiane w zmianowaniu są w mniejszym stopniu zachwaszczone a niżeli w monokulturze.

WYKORZYSTANIE ZJAWISKA ALLELOPATII

Uprawa roślin o właściwościach allelopatycznych w przedplonie buraka cukrowego, w formie międzyplonów i poplonów ścierniskowych wpływa na obniżenie występowania zachwaszczenia, a szczególnie niektórych gatunków. Wśród roślin wykazujących właściwości allelopatyczne można wyróżnić: żyto ozime, rzodkiew oleistą, grykę, gorczycę białą i facelię błękitną.

 

ZABIEGI AGROTECHNICZNE

Zabiegi agrotechniczne (podorywka, orka zimowa, uprawa przedsiewna) są podstawowym elementem prowadzącym do redukcji liczby chwastów. Według doniesień zabiegi agrotechniczne prowadzone w ciągu jednego roku mogą zredukować populację owsa głuchego na plantacji nawet o 80%.

Również pora dnia, w której wykonuje się zabiegi mechaniczne ma wpływ na zachwaszczenie plantacji, ponieważ wiele nasion chwastów do swojego kiełkowania potrzebuje światła dziennego. Doświadczenia polowe wykazały, że zabiegi mechaniczne przeprowadzone nocą miały wpływ na redukcję liczby chwastów, w terminie od 32-42 dni od ich wykonania w porównaniu do zabiegów, które wykonano wciągu dnia.

 

ZABIEGI MECHANICZNE

Mimo powszechnego stosowania herbicydów zabiegi mechaniczne stanowią ważne narzędzie walki z chwastami, a w przypadku burakochwastów i ślazu zaniedbanego jest jedynym skutecznym sposobem na ich zwalczenie. Do aktywnych narzędzi, które pozwalają na niszczenie chwastów można zaliczyć: pielniki szczotkowe, palcowe, szczotkowo-palcowe lub wąsowe, jak również pielnik torsyjny i pielnik pneumatyczny.

 

CHEMICZNE METODY ZWALCZANIA CHWASTÓW

 

W integrowanej metodzie walki z chwastami w buraku cukrowym herbicydy stanowią jedynie uzupełnienie niechemicznych metod ich zwalczania. Jednakże działanie środków ochrony roślin uzależnione jest od wielu czynników, między innymi od: biologii chwastu, stopnia zachwaszczenia, umiejętności rozpoznawania poszczególnych gatunków chwastów w bardzo wczesnych fazach rozwojowych. Z kolei skuteczność zabiegu zależy od: optymalnego terminu wykonania zabiegu, doboru odpowiedniej substancji aktywnej, zastosowania adiutantów w przypadku wystąpienia niesprzyjających warunków atmosferycznych oraz od warunków atmosferycznych i jakości wody użytej do sporządzenia cieczy użytkowej..

Zarejestrowane herbicydy do zwalczania chwastów jedno- i dwuliściennych można stosować przed wschodami buraka cukrowego lub podczas wegetacji rośliny uprawnej w dawkach maksymalnych, za pomocą dawek dzielonych opartych na dwóch lub trzech zabiegach. W systemie dawek dzielonych stosowanie herbicydów oparte jest na fazach rozwojowych chwastów i w większości przypadków zależy on również od fazy rozwojowej samego buraka cukrowego. Herbicydy w dawkach dzielonych stosuje się na chwasty w fazie liścieni do fazy 2 liści właściwych. Kolejne zabiegi przeprowadza się w zależności od panujących warunków atmosferycznych w odstępach 5 do 12 dni. Zaletą stosowania dawek dzielonych jest obniżenie kosztów poniesionych na ochronę plantacji oraz ograniczenie ujemnych skutków działania substancji chemicznych na środowisko naturalne.

Plantacje buraka cukrowego przed zwarciem w miedzyrzędzia narażone są na wystąpienie zachwaszczeni wtórnego, które prowadzi do straty plonu korzeni i cukru, utrudnia zbiór.

Zachwaszczenie wtórne można ograniczyć poprzez:

  • staranną agrotechnikę,
  • właściwy przedplon,
  • zwiększenie dawki herbicydu w ostatnim zabiegu,
  • dodatkowy zabieg nalistny,
  • dodatek do stosowanych herbicydów według programu substancji aktywnych herbicydów działających poprzez glebę.

Ważnym elementem ułatwiającym podjęcie decyzji o wykonaniu zabiegu stanowią progi ekonomicznej szkodliwości. Jednakże należy pamiętać, że podane w tabeli progi szkodliwości dla poszczególnych chwastów mają charakter orientacyjny. Dlatego też, w podejmowaniu decyzji o wykonaniu zabiegu herbicydami należy brać przede wszystkim okres konkurencji, w którym chwasty mogą spowodować największe straty w plonie buraka cukrowego.

Tabela

Progi szkodliwości chwastów w burakach cukrowych

 

Masowe stosowanie herbicydów, wszelkie uproszczenia w zmianowaniu, uprawie gleby, a także rezygnacja z mechanicznego zwalczania chwastów prowadzi do powstania i nagromadzenia w uprawach chwastów odpornych na herbicydy. Tempo tego zjawiska zależy od częstość stosowania środków ochrony roślin należących do tych samych grup chemicznych.

Ryzyko powstania odporności chwastów na herbicydy można zmniejszyć poprzez:

  • zmianowanie upraw,
  • zmniejszenie liczby zabiegów wykonywanych tym samym herbicydem lub innym, ale o podobnym mechanizmie działania,
  • stosowanie mieszanin herbicydów o różnych mechanizmach działania,
  • stosowanie herbicydów na chwasty w fazie ich największej wrażliwości,
  • stosowanie adiutantów w przypadku dawek obniżonych,
  • stosowanie takich dawek herbicydów, które zapewnią całkowite zniszczenie chwastów,
  • zaplanowanie zwalczania mechanicznego chwastów,
  • stosowanie herbicydów nieselektywnych przed wschodami buraka cukrowego.

INTEGROWANA METODA OGRANICZANIA SPRAWCÓW CHORÓB

Integrowana ochrona roślin przed chorobami opiera się na wykorzystaniu wszystkich dostępnych metod służących zapobieganiu występowania i ograniczających ich rozwój. W pierwszej kolejności wykorzystuje się metody niechemiczne, do których można zaliczyć przede wszystkim prawidłową agrotechnikę, czy uprawę odmian odpornych na choroby. Z kolei metodę chemiczną stosuje się dopiero, gdy wcześniej zastosowane metody nie przyniosły pożądanego efektu.

Podstawą wykonania zabiegu jest umiejętne rozpoznanie choroby, znajomość biologii i warunków sprzyjających rozwojowi patogenów oraz znajomość progów szkodliwości.

Znaczenie poszczególnych chorób buraka cukrowego nie jest jednolite i zależy od wielu czynników. W Polsce chorobą wywołującą największe szkody gospodarcze jest chwościk. Pozostałe choroby mogą stanowić głównie zagrożenie lokalne.

Tabela

Cechy diagnostyczne niektórych chorób buraka cukrowego

Tabela

Metody ograniczania patogenów

NIECHEMICZNE METODY OCHRONY BURAKA CUKROWEGO PRZED CHOROBAMI

 

METODA AGROTECHNICZNA

 

Do metod agrotechnicznych należą wszelkie działania mające na celu prawidłowy wybór i przygotowanie stanowiska, przestrzegania optymalnego terminu wysiewu oraz pozostałe prace prowadzone w trakcie uprawy buraka. W glebie o złej strukturze wzrasta zagrożenie ze strony patogenów doglebowych. Nie należy również zapominać o właściwym płodozmianie, dzięki któremu zostaje ograniczona liczba patogenów chorobotwórczych.

 

METODA HODOWLANA

 

W integrowanej ochronie buraka ważnym elementem jest wysiew odmian odpornych na choroby. W standardzie dostępne są odmiany odporne na rizomanię, jak również odmiany odporne zarówno na rizomanię jak i na chwościka. Niemniej jednak w warunkach silnej presji patogena również te odmiany wymagają ochrony chemicznej. W rejestrze znajdują się również odmiany charakteryzujące się podwyższoną odpornością na brunatną plamistość liści lub na mączniaka prawdziwego, oraz o niższej podatności na patogena doglebowego Rhizoctonia solani.

Wszelkich informacji na temat odmian można uzyskać w krajowym rejestrze roślin okopowych COBORU.

 

CHEMICZNE METODY OCHRONY BURAKA CUKROWEGO PRZED CHOROBAMI

 

 

Metodę chemiczną powinno zastosować się w momencie, gdy wszystkie wcześniej zastosowane metody okazały się niewystarczające w ochrony buraka. Jednakże o skuteczności wykonanego zabiegu decyduje prawidłowe rozpoznanie choroby, stwierdzenie czy nasilenie objawów przekracza próg szkodliwości oraz dobór właściwego środka chemicznego.

Decyzję o wykonaniu zabiegu właściwym fungicydem powinno podejmować się w oparciu o progi szkodliwości. W przypadku wystąpienia chwościka buraka znane są jedynie zasady prowadzenia ochrony chemicznej.

Chwościk Buraka:

Tabela

Najlepsze efekty uzyskuje się po zastosowaniu środków chemicznych działających układowo. Należące do tej grupy substancje aktywne są w krótkim czasie wchłaniane do rośliny i skutecznie zapobiegają rozwojowi grzybów na liściach buraka. Preparaty działające powierzchniowo pozostają skuteczne do momentu, kiedy zostaną spłukane przez deszcz.

Nabywanie odporności na fungicydy przez grzyby jest zjawiskiem występującym często w przyrodzie, w wyniku którego dochodzi do obniżenia skuteczności wykonanych zabiegów. Patogeny nabywają odporność na fungicydy szczególnie w stosunku do substancji działających systemicznie, natomiast na preparaty działające kontaktowo odporność jest rzadko spotykana. Dlatego też do kolejnego zabiegu należy zastosować fungicyd zawierający substancję czynną należącą do innej grupy chemicznej. Nabywanie odporności dotyczy głównie patogena Dotyczy to głównie chwościka buraka. Jak pokazują badania około 70% badanych izolatka chwościka jest w pełni uodpornionych na tiofanat metylowy, natomiast odporność na triazole obserwowana jest znacznie rzadziej.

 

INTEGROWANA METODA OGRANICZANIA SZKODNIKÓW

 

 

Do najważniejszych szkodników buraka cukrowego można zaliczyć: drutowce, pędraki, rolnice, mątwika burakowego, pchełkę burakową, drobnicę burakową, mszycę trzmielinowo-burakową, śmietkę ćwiklankę, błyszczkę jarzynówkę. Natomiast do szkodników, które mogą wyrządzić duże szkody lokalne można zaliczyć: chrząszcze ryjkowcowate, tarczyki i przędziorka chmielowca.

Tabela

Metody ograniczania występowania szkodników

METODY OKREŚLANIA LICZEBNOŚCI SZKODNIKÓW

 

 

Decyzję o terminie wykonania zabiegu powinna być oparta na systematycznym monitoringu plantacji. Sygnalizacja stanowi tylko element doradczy i nie obliguje do wykonania zabiegu. Monitoring szkodników glebowych opiera się na analizie gleby, natomiast w przypadku pozostałych szkodników należy obserwować całe rośliny.

 

Mątwik burakowy

Na obecność mątwika burakowego należy pobrać próbkę gleby z miejsca podejrzanego o wystąpienie szkodnika. Mątwik występuje placowo i wywołuje charakterystyczne więdnięcie roślin. Jednak w przypadku wątpliwości należy pobrać próby z całej plantacji. Glebę do analizy najlepiej pobrać świdrem glebowym z głębokości do 25 cm. Na próbę powinno przypadać nie mniej niż 100 próbek z 1 ha, pobranych równomiernie z danej powierzchni. Z pobranych próbek sporządza się próbę ogólną o masie ok. 1 kg. Oznakowana glebę w foliowym woreczku należy przekazać do laboratorium.

 

Szkodniki glebowe

Liczebność pędraków, drutowców i rolnic można oznaczyć wykonując ok. 32 odkrywki o wymiarach 25×25 cm i głębokości 30 cm na 1 ha. Na plantacjach powyżej 1 ha zaleca się dodatkowo wykopanie dwóch prób na każdy kolejny hektar. Odkrywki powinny być rozmieszczone równomiernie na całym polu. Pobraną glebę należy przesiać, policzyć larwy szkodników i ustalić liczbę przypadającą na 1m2.

 

Szkodniki nalistne

Liczebność agrofagów określa się na podstawie obecności szkodników lub uszkodzeń przez nie spowodowanych. Podczas lustracji należy pobrać w kilku losowo wybranych miejscach plantacji około 200 do 250 roślin, a następnie uzyskany wynik uśrednić.

 

Próg ekonomicznej szkodliwości to takie nasilenie szkodników, przy którym wartość spodziewanej straty w plonie jest wyższa od łącznych kosztów zabiegu. Wartości progu szkodliwości nie można traktować jednoznacznie, gdyż wartości te są zmienne i zależą od wielu czynników, między innymi od: fazy rozwojowej rośliny, warunków atmosferycznych, występowania wrogów naturalnych. Progi służą jako pomoc przy podejmowaniu decyzji.

Zawsze należy sporządzać ciecz roboczą i wykonać zabieg ochrony roślin po zapoznaniu się informacją zawartą w etykiecie środka ochrony roślin. Jeśli to możliwe należy stosować najniższe z zalecanych dawek oraz o ile to możliwe ograniczać zabieg opryskiwania do pasów brzeżnych. W sytuacji, gdy zachodzi potrzeba powtórzenia zabiegu należy zastosować środek należący do innej grupy chemicznej o odmiennym mechanizmie działania

 

Tabela

Progi ekonomicznej szkodliwości